Verpleegkundige troonrede 2018

Leden van de Staten-Generaal,

Veel positieve ontwikkelingen zijn te melden daar waar het gaat over de verpleegkundige beroepsgroep de afgelopen jaren. De introductie van verpleegkundig specialisten, vernieuwde opleidingsprofielen voor de basisberoepsopleidingen op mbo- en hbo-niveau en de herpositionering van de wijkverpleegkundige zijn van evident belang voor onze gezondheidszorg. Tegelijkertijd heeft de regering grote zorgen over het tekort aan verpleegkundigen. Dit fenomeen vormt een bedreiging voor de toegankelijkheid en kwaliteit van de gezondheidszorg.

Sinds 2010 hebben we 60 miljard trendmatige stijging afgetopt, hetgeen tot een sterke vermindering van mogelijkheden in de publieke sector heeft geleid. De extra middelen voor de verpleeghuizen vormden daarop de enige nationale uitzondering. We nemen ons voor om met name voor de verpleegkundige zorg ook in andere zorgbranches extra middelen beschikbaar te stellen. Dit om het tekort aan verpleegkundigen in de directe zorgverlening, hoge werklast, relatief lage salarissen, dalend werkplezier en duizenden verpleegkundigen die de zorg verlaten, succesvol te beïnvloeden. Het kabinet ziet verpleegkundigen als het cement, de pijler en het fundament van de gezondheidszorg. Wij willen dat niet alleen met woorden belijden maar ook in daden omzetten. Op vele fronten achten wij een radicale beleidsverandering noodzakelijk.

Nurses in the Lead
De geringe invloed van verpleegkundigen op zorgbeleid en HRM-beleid in instellingen is de regering een doorn in het oog en is contrair aan de grote verantwoordelijkheid die zij dragen. De positie van verpleegkundige adviesraden in ziekenhuizen zal daarom gelijk behoren te worden gesteld aan die van medische stafbesturen.
Wij juichen het ook zeer toe dat de Brancheorganisaties Zorg hun leden hebben geadviseerd om verpleegkundigen aan te stellen in raden van bestuur en in raden van toezicht. In de komende vier jaren zal een streefgetal van honderd, ook gezien het ZonMw-programma Nurses in the Lead, realistisch zijn.
Tevens heeft het kabinet besloten, gelet op de ernst van de vraagstukken die op ons afkomen, de minister van Medische zorg te vervangen door de minister van Verpleegkundige zorg. Het ministerie van VWS neemt zich tevens voor bij alle wetsvoorstellen, maatregelen en voorschriften te toetsen of de knowhow en belangen van verpleegkundigen voldoende zijn meegenomen.

Levenlang leren
Een levenlang leren is een opdracht voor ons allen. Dat geldt ook voor verpleegkundigen. Samenwerkend vermogen, lerend vermogen en vakbekwaamheid zijn daarbij de pijlers. Het overheidsbeleid van de komende jaren zal zich daarom richten op een samenhangende kennisinfrastructuur in de verpleegkunde. Onderzoek, onderwijs en praktijk gaan intensief samenwerken voor innovatie. De regering stelt hiervoor jaarlijks 50 miljoen euro ter beschikking. Gezondheidsfondsen hebben reeds steun toegezegd van 20 miljoen. Duobanen met carrièrepaden voor verpleegkundigen in onderwijs en praktijk zullen gerealiseerd worden. Meer dan voorheen zal ICT en technologie ingezet worden. De beroepsgroep zelf wordt hierbij de sturende factor, in samenwerking met het onderwijs.

Defragmentatie
Het functiehuis van verpleegkundigen is gefragmenteerd. De te grote nadruk op functionele profilering leidt vaak tot fuikfuncties, waardoor verpleegkundigen vastlopen in hun loopbaan. Een herwaardering van de generalistische verpleegkundige is dan ook noodzakelijk. Consistente en op elkaar aansluitende leerlijnen van mbo-, hbo- en masteropleidingen zijn daarvoor een voorwaarde. Nadrukkelijk zal ook het Associate degree-niveau in het beroepenhuis een plaats krijgen. Verder zien wij in het wetsvoorstel BIG ll af van de gewraakte beroepstitel regieverpleegkundige. Dit wordt “hbo-verpleegkundige”.

Zorginkoop focust op relatie verpleegkundige en cliënt
Bij de zorginkoop zal meer rekening worden gehouden met de professionele relatie van verpleegkundigen en cliënten. De relatie tussen patiënt en verpleegkundige(-) én hun gezamenlijke keuzen worden mede leidend bij de inkoop van zorg. Gezamenlijk bepalen zij welke zorg nodig is en wie voor het verlenen van die zorg het best is toegerust. Zorgverzekeraars gaan meer focussen op verpleegkundige parameters bij de bekostiging van de zorg.

Eén landelijke CAO verpleegkundigen
Een betere waardering van de kerndiscipline in de zorg is noodzakelijk. Daarom juichen wij het toe dat belangrijke sociale partners één landelijke CAO verpleegkundigen en verzorgenden willen afsluiten. Met dit voornemen realiseren zij een eenduidig en adequaat beloningssysteem voor verpleegkundigen. Tevens wordt zo ongewenste concurrentie voorkomen tussen branches als ziekenhuizen, GGZ en wijk. De verwachte salarisverhoging van 10 procent voor verpleegkundigen werkzaam in de directe zorg werkzaam kan dan direct worden doorgevoerd. Ook kunnen een toeslag voor 80% of fulltime functie-vervulling en een compensatie voor hogere woonkosten in bepaalde steden of regio’s werkelijkheid worden.

Betaalbare woningen
De regering ziet met lede ogen aan dat er in de grote steden onvoldoende betaalbare woningen zijn voor verpleegkundigen. De VNG gaat met haar leden ijveren voor een voorkeurs-vestigingsbeleid en kijkt meteen ook naar het verminderen van de parkeerlasten voor verpleegkundigen.

Pensioengerechtigde leeftijd
Onmiskenbaar hebben verpleegkundigen een zwaar beroep. Het oprekken van de pensioengerechtigde leeftijd voor alle Nederlanders naar 67 was een beleidsfout. Wij onderkennen dat. De pensioengerechtigde leeftijd voor verpleegkundigen in de directe patiëntenzorg wordt teruggebracht naar 62 jaar.

7 dagen 24 uurs-kinderopvang
Meer onderzoek is nodig naar de vraag of te dure kinderopvang voor verpleegkundigen met kinderen een belemmering vormt voor het uitoefenen van hun beroep. De mogelijkheden voor betaalbare kinderopvang, 7 dagen per week en 24 uur per dag, zullen wij verruimen, indien de onderzoeksresultaten daar aanleiding toe geven.

Geen honorarium boven de Balkendenorm
Het verheugt ons dat de Federatie Medisch Specialisten solidair is met verpleegkundigen. Zij realiseert zich dat het in tijden van schaarste niet kies is nóg meer te willen verdienen. De FMS ziet af van honoraria boven de Balkendenorm uit het Hoofdlijnenakkoord. Dit vrijgevallen budget wil de FMS investeren in nieuwe en stevige samenwerkingsvormen met verpleegkundigen.

Tot slot
Er ligt veel werk voor ons het komende jaar. In het vertrouwen dat velen ons bij deze taak willen steunen, wens ik u kracht en wijsheid toe.

‘s-Gravenhage, 18 september 2018

 

¡Voor de leesbaarheid hanteren wij het begrip verpleegkundigen. Daarmee worden ook verzorgenden en verpleegkundig specialisten bedoeld.